Bàn về việc ứng dựng trí tuệ nhân tạo AI trong nghề Luật sư

Ngành luật và nghề luật sư cũng không phải ngoại lệ. Khi AI ở cấp độ phát triển hiện nay, AI chưa thể thay thế ngay được đội ngũ luật sư. Tuy nhiên, nếu không kịp thời nắm bắt và ứng dụng AI khi thực hiện công việc của mình, các luật sư có thể bị tụt hậu trước các đồng nghiệp nhanh nhạy trong việc sử dụng AI.

Những năm gần đây, trí tuệ nhận tạo (AI) và việc ứng dụng AI đang ngày càng nhận được nhiều sự quan tâm và hứa hẹn sự bùng nổ trong tương lai không xa. Nhưng thực ra, thuật ngữ “Artificial Intelligence” (Trí tuệ nhân tạo) đã được nhắc đến chính thức lần đầu tiên trong một Workshop được tổ chức tại Đại học Dartmouth năm 1956. Kể từ năm 1956 đến nay đã gần 70 năm, AI đã trải qua những thăng, trầm trong quá trình phát triển. Hiện tại, AI đã đạt được những bước phát triển đáng kể nhưng trong các cấp độ phát triển AI mà con người dự kiến, AI hiện nay mới chỉ được cho là những AI ở cấp thấp (Narrow AI hay Weak AI). Trong khi đó, các AI cấp cao hơn (General AI/ Strong AI hay cấp độ cao hơn nữa là Super AI) vẫn chưa được hiện thực hóa.

AI được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực trong cuộc sống, như: Giáo dục, chăm sóc sức khỏe, khoa học, kinh doanh, giải trí, bảo vệ môi trường… Ngành luật và nghề luật sư cũng không phải ngoại lệ. Khi AI ở cấp độ phát triển hiện nay, AI chưa thể thay thế ngay được đội ngũ luật sư. Tuy nhiên, nếu không kịp thời nắm bắt và ứng dụng AI khi thực hiện công việc của mình, các luật sư có thể bị tụt hậu trước các đồng nghiệp nhanh nhạy trong việc sử dụng AI.

Bản thân là một luật sư, tác giả cũng đã tham gia khóa học về AI để có những kiến thức cơ bản về AI và đang cố gắng để ứng dụng AI ngày càng nhiều hơn và hiệu quả hơn trong công việc.

Ví dụ, trong công việc dịch thuật các hợp đồng, trước đây tôi sẽ mất nhiều thời gian dịch các nội dung của hợp đồng; còn hiện nay, tôi có thể sử dụng AI để dịch nhanh các nội dung của hợp đồng, sau đó rà soát lại bản dịch và sửa lại, nhất là thay thế bằng các thuật ngữ pháp lý cho phù hợp. Việc sử dụng AI như vậy có thể giúp tăng tốc độ dịch thuật lên gấp đôi, gấp ba.

Không chỉ dừng lại như vậy, AI còn có thể hỗ trợ luật sư tóm tắt các nội dung của một văn bản, viết các văn bản hoặc phân tích một văn bản theo yêu cầu... Kỹ năng của luật sư khi sử dụng AI sẽ thể hiện bằng cách đưa ra các prompt (chính là các hướng dẫn) AI cụ thể, phù hợp để AI đưa ra kết quả tối ưu nhất. Tuy nhiên, khi AI đưa ra kết quả thì luật sư cũng cần kiểm tra lại để đảm bảo tính chính xác, trung thực của kết quả. Bởi lẽ, chính các luật sư chứ không phải AI là người chịu trách nhiệm trước khách hàng. Trên thực tế, đã có trường hợp luật sư nước ngoài sử dụng AI để viết luận cứ và không kiểm tra lại cẩn thận, và đã dẫn đến tình trạng AI đã tự “sáng tác” ra các án lệ để đưa vào luận cứ mà các luật sư không hay biết, cho đến khi bị luật sư đối thủ phát hiện ra.

Ngoài việc rà soát để đảm bảo kết quả do AI cung cấp là chính xác, tôi cũng muốn chia sẻ thêm về các rủi ro pháp lý tiềm ẩn khác khi sử dụng AI với tư cách một luật sư. Ví dụ như khi luật sư đưa các thông tin của khách hàng, thông tin của vụ việc cho AI để AI trả ra kết quả (là một bản tổng hợp thông tin, một bản phân tích hay các gợi ý tư vấn…) thì có thể có rủi ro liên quan đến bảo mật thông tin khách hàng và việc vi phạm nghĩa vụ bảo mật thông tin khách hàng của luật sư. Luật Luật sư hiện hành có quy định: “Luật sư không được tiết lộ thông tin về vụ, việc, về khách hàng mà mình biết được trong khi hành nghề, trừ trường hợp được khách hàng đồng ý bằng văn bản hoặc pháp luật có quy định khác”. Cho dù luật sư có thể được khách hàng đồng ý bằng văn bản về việc cung cấp các thông tin về khách hàng, vụ việc cho AI để tạo thuận lợi cho quá trình cung cấp dịch vụ pháp lý, ngay bản thân luật sư cũng khó có thể tin tưởng rằng AI sẽ hoàn toàn bảo mật các thông tin về khách hàng, vụ việc. Đối với các giao dịch có giá trị lớn, sự rò rỉ thông tin dù là nhỏ nhất cũng có thể mang lại hậu quả khôn lường cho khách hàng.

Vì vậy, thiết nghĩ, trước khi sử dụng AI cho công việc, luật sư có thể kiểm tra lại hợp đồng với nhà cung cấp dịch vụ AI để đảm bảo đã có các điều khoản chặt chẽ về bảo mật các thông tin được cung cấp cho AI. Đồng thời, luật sư cũng cần tìm hiểu kỹ về ứng dụng AI mình định sử dụng trong công việc xem liệu ứng dụng AI này có tính bảo mật đủ cao hay chưa. Đó là những biện pháp mà các luật sư có thể áp dụng để bảo mật thông tin khách hàng và tuân thủ nghĩa vụ bảo mật thông tin khách hàng khi ứng dụng AI trong công việc.

Trên cơ sở các phân tích nêu trên, không thể phủ nhận lợi ích ngày càng lớn mà AI có thể mang lại trong việc hỗ trợ công việc của các luật sư. Với tư cách là một luật sư, tôi đồng ý rằng luật sư cần nhanh chóng nắm bắt và ứng dụng AI trong công việc của mình. Nhưng đồng thời, các luật sư cũng cần thận trọng khi sử dụng AI trong công việc để đảm bảo tính chính xác của kết quả tư vấn, đảm bảo lợi ích tốt nhất cho khách hàng, trong đó có áp dụng các biện pháp để bảo mật thông tin về khách hàng, thông tin về vụ việc.

Luật sư ĐẶNG QUANG MINH

Đoàn Luật sư TP. Hà Nội